Yalın Tüketim/Üretim İlişkisi Üzerine                                                                                    Sina Kuseyri

Yalın Tüketim, esas olarak, tedarikçilerin mal ve hizmetlerini müşterilerinin istek ve ihtiyaçlarına tam uygun biçimde sunması demektir. Bundan anlaşılması gereken yalnızca çeşitli ve kaliteli ürünler değildir. Önemli olan müşterinin ihtiyacını tüm yönleriyle ele almaktır.
Müşteri şunu ister :

- İstediği mal ve hizmeti tam (ne eksik ne fazla) ve en kaliteli haliyle makul fiyata almak

- Satınalmayı kendi seçtiği zamanda ve fazla zaman harcamadan yapmak

- Satınalmayı kendisine en uygun mekanda yapmak

- Satınaldığı mal/hizmeti kolayca ve ilgili diğer ihtiyaç/istekleriyle uyumlu ve bütünleşik olarak kullanabilmek

- Kullanım süresince gerekli olabilecek tüm bakım, güncelleştirme ve gerekirse yenileme veya
  elden çıkartma işlemlerini, yine aynı tedarikçiden, kendisi için en uygun yer/zamanda ve
  makul fiyatla temin edebilmek.

Bu şartları sağlamak için müşteri şikayetlerine kulak vermek, kailtesiz ürünleri zamanında geri almak vs. gibi müşteriye önem verildiğine dair, ama aslında daha çok tedarikçinin imajını ve güvenilirliğini geliştirmeye yönelik önlemler yeterli değildir. Tedarikçinin kendisini müşterinin yerine koyması ve onun yukarıda sıralanan kapsamdaki ihtiyaç ve isteklerini tam olarak karşılamak amacıyla tüm süreçlerini yeniden tasarlaması gerekir.

Son yıllarda çeşitlilik, kalite ve maliyet açısından mal ve hizmet üreticilerinin oldukça kendilerini geliştirmiş olmalarına rağmen, tüketicilerin tam olarak tatmin edilmesinde aynı başarı sağlanamamıştır. Başarısızlığın temel nedeni, tedarikçilerin yalın tüketim kapsamında organize olma gereğini görmemeleridir. Müşterilerinden bu bağlamda gereken baskıyı hissetmeyen tedarikçiler, yalın tüketim kapsamında süreçlerini yeniden tasarlama konusunda da isteksiz davranmakta, gereken değişim ve işlemlerin kendilerine ek maliyet çıkartacağını düşünmektedirler. Oysa ki yalın tüketime yönelik yeniden yapılanma aslında ek maliyet değil, kazanç getirecektir. Her alanda olduğu gibi, bu konuda da, çabuk davranan tedarikçiler en yüksek kazancı elde edecek, onları takip etmek zorunda kalanlar ise, bu kavramının kendilerine sunacağı kazançlardan erken davrananlar ölçüsünde yararlanamayacaklardır.

Yalın Tüketim kavramı ülkemizde olduğu gibi tüm dünya için yenidir. bilinen tipik bir örnek Tesco hipermarket firmasıdır. Tesco, müşterilerinin alışverişi istediği zamanda ve mekanda yapabilmesine yönelik süreçler geliştirmiş ve bu bağlamda ciddi kazançlar elde etmiştir. Ülkemizde de KFC hızlı gıda zincirleri bazı restoranlarında Yalın Tüketim kapsamındaki ''Tam Zamanında Servis' uygulaması yönünde çalışmalar yapmaktadır. Bu firmaların elde ettikleri fayda,esas olarak, maliyetlerde azalma ve müşteri sayısında ve dolayısıyla cirodaki artıştır.

Yalın Üretim, müşteri taleplerine tam olarak ve en kısa sürede cevap verecek şekilde üretim süreçlerinin yeniden tasarlanması ve sadeleştirilmesidir. Yalın üretim kapsamında, müşterilere en kaliteli ürünü en ucuz fiyata ve en hızlı biçimde sunabilmek amacıyla israf ve kayıpları önleme çalışmaları (örneğin; sıfır stok ve ürün fazlası), üretim sürecini itme yerine çekme sistemi yapısında oluşturan Tam Zamanında Üretim Sistemi (JIT), merkezi yönetim ve kararlar yerine üretim alanındaki operatörlere insiyatif verilmesi (otonomasyon), üretimde süreklilik sağlanması ve duruş/arızaların önlenmesi (TPM), kalite ve performansın sürekli izlenmesi ve geliştirilmesi (KAIZEN, TQM, 6 SIGMA), en kısa sürede yeni ürün/model üretimine geçiş (SMED), temizlik/düzen/disiplin (5S) kavramları da yer almaktadır. Bu kavramlar büyük ölçüde Yalın Tüketime de aktarılabilir. Ancak, yalın üretimde olduğu gibi yalın tüketimde de nitelikli, çok özellikli ve insiyatif kullanabilen personel gereklidir. Yalın tüketimde tedarikçinin müşteriyle iletişim halinde olan noktalarda nitelikli personel çalıştırarak, gerekli süreçlerin tasarımı ve uygulamasında bu personelin görüş ve önerilerine göre hareket etmesi gerekir. Bu kapsamda, Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) çalışmaları da yürütülmelidir.

Yalın üretim kavramı, aslında, bir süpermarketteki alışveriş süreci incelenerek geliştirilmiştir. Üretimde erişilen başarının tüketicilere daha etkili olarak yansıyabilmesi için artık yalın tüketimin de zamanı gelmiştir.


Sina Kuseyri